Đạo Giáo Và Vô Vi - Vô Vi có Thực Sự Là

"Đạo", theo Lão Tữ là một ngươn lí rất quân-bình (thiên quân): Cao giã ức chi, hạ giã cữ chi, hữu dư giã tồn chi, bất túc giã bỗ chi (chương 77), cho nên không cho cái gì thái-quá hay bất-cập.

Nguồn: Thanh Nguyên Các ( Khánh Hòa)

Ảnh: Face Thanh Nguyên Các

Đạo Giáo Và Vô Vi - Vô Vi có Thực Sự Là "Không Làm" Như Nhiều Người Vẫn Nghĩ?

"Đạo", theo Lão Tữ là một ngươn lí rất quân-bình (thiên quân): Cao giã ức chi, hạ giã cữ chi, hữu dư giã tồn chi, bất túc giã bỗ chi (chương 77), cho nên không cho cái gì thái-quá hay bất-cập. Vì vậy, "hễ muốn làm cho cái chi 'thu rút' lợi, đó là sắp làm cho nó mỡ rộng ra; muốn làm cho đó 'yếu nhược' đi, là sắp làm cho đó 'mạnh thêm lên'". (Tương dục hấp chi, tất cố trương chi. Tương dục nhược chi, tất cố cường chi - chương 36). Ấy là đễ lặp lợi quân-bình vậy.

Lão Tữ ví "Đạo" như cây cung mà giương lên: "Thiên chi đạo, kỳ do trương cung dư" (chương 77), nên người ta thường vì muốn làm cho đời trị mà thành ra làm cho đời loạn, và càng muốn trị bao nhiêu, ấy lợi càng làm cho đời loạn bấy nhiêu - "Tương dục phế chi, tất cố hưng chi" (chương 36). Thực là những nhận xét, mới xem mâu-thuẫn lạ, nhưng là những chơn-lí rất thiết-thực, rất thông-thường và giãn-dị.

Vì thế, hành-động hay nhứt là đừng có ham can-thiệp đến việc đời...và nếu cần phãi "làm", vậy hãy "làm-cái-không-làm" (vi vô vi), một cách kín-đáo và khéo-léo.

"Vô vi" đâu phãi là không-làm-gì-cã, mà nó là "làm-môt-cách-kín-đáo", đem cái tự-nhiên mà giúp một cách tự-nhiên, không tư-tâm, không vị-kỷ: người thi ơn không biết là thi ơn, người thụ ơn không dè là thụ ơn. Bực thánh-nhơn trị nước mà dùng đến đạo vô vi, dân không hay là mình bị-trị: "Vi nhi bất thị, trưỡng nhi bất tễ" (Chương 51)

Cũng như "Đạo", thời vô vi (không-làm-gì-cã cho ta thấy), ấy mà lợi không-có-gì-là-không-làm.

"Đạo thường vô vi, nhi vô bất vi. Hầu vương nhược năng thũ chi, vạn vật tương tự hoá. Hoá nhi dục tác, ngô tương trấn chi" (chương 37).

Thực vậy, nếu "vô vi" chĩ có ngỡi là không-làm-gì-cã, thời Lão Tữ đã không viết Đạo Đức Kinh ra mà làm gì! Kẽ học Đạo, nên biết "ý tại ngôn trung, ý tại ngôn ngoại", ấy là do xưa kia, thánh nhơn không ưa nói nhiều bằng ngôn từ, vì cái "Đạo" là quá thậm-thâm, dẫu có nói có viết trăm ngàn năm cũng không tường-tận, cho nên mới mượn cái văn-tự làm cái biễu-đạt, ngó mà đọc, đọc mà suy, chớ chẵng phãi đọc rồi ngó đó không suy không hiễu, mà nói rằng vô vi tức không-làm, quã là không có cái gì lầm bằng. Học Đạo phãi đọc Đạo Đức Kinh, đọc Đạo Đức Kinh mà không hiễu ấy là chưa đọc, mà chưa đọc tức là không phãi kẽ học Đạo vậy!

-Thanh Nguyên Các