Đạo Sĩ là gì? Cấp Bậc Đạo Sĩ Trong Đạo Giáo

Đạo sĩ là danh xưng thông thường của giáo đồ phụng hành đạo giáo có thể giảng đạo, nói cho tín chúng biết lẽ phải của việc tu luyện đạo thuật. Trong thái tiêu lang thư kinh có nói: “ Hành nhân đại đạo, hiệu vi đạo sĩ ”, tức là người tu hành đại đạo được gọi là đạo sĩ. 

Nguồn: Đạo sĩ Vương Long Hoa

Ảnh: internet

Đạo sĩ là danh xưng bắt nguồn từ thời Hán, khi đó danh xưng này có phạm vi khá rộng lớn, đến thời kỳ Ngụy Tấn Nam Bắc triều, danh xưng đạo sĩ còn bị nhầm lẫn hỗn tạp với tăng lữ của Phật giáo.

Mãi đến thời Tùy Đường danh xưng đạo sĩ mới được gọi cho Đạo nhân, vũ sĩ, vũ khách, vũ nhân, hoàng quan ... và từ đó danh xưng Đạo sĩ mới trở thành chuyên xưng cho viên chức của Đạo giáo. Trang phục mũ mão của Đão sĩ có khởi nguồn từ trang phục mũ mão thời Hoàng đế, nên xưa gọi là Hoàng quan. Với việc nhiều nữ tính nhập đạo ngày càng nhiều, nên cũng có các trang phục mũ mão dành cho nữ tính. 

Trong những tính huống nhất định, các danh xưng tôn kính dành cho các đạo sĩ thường là Đạo trưởng. Trong các điển tịch của Đạo giáo, nam đạo sĩ được gọi là Càn đạo, nữ đạo sĩ tương ứng với địa nên được gọi là Khôn đạo. Hoàng quan là chuyên chỉ cho nam Đạo sĩ, còn các nữ đạo sĩ gọi là nữ quan. 

Vào thời kì Kim Nguyên, sau khi Toàn Chân phái  hưng khời, đạo sĩ phân thành  hai đại phái Toàn Chân và Chính Nhất. Toàn Chân phái Đạo sĩ là xuất gia Đạo sĩ, bất thực huân tinh tức là không ăn thịt cá và những thực vật có vị nồng và nhiệt, và phải ở trong Đạo quán. Toàn Chân đạo sĩ tiếp nối phong cách cổ xưa, tóc vấn trên đỉnh đầu thành búi, có thể đội được quan,  cân, càn đạo súc tu ( đây là vấn đề của Toàn Chân phái nếu có duyên xin nói lần sau).

Trong đạo môn, thực tế không nhữg chỉ có các cấp độ tu hành mà lại có các tôn hiệu tương ứng, như trong Đường lục điển – Từ bộ có ghi: Đạo sĩ tu hành có 3 danh hiệu tôn xưng, thứ nhất là Pháp Sư, thứ hai là Uy Nghi Sư, thứ ba là Luật Sư, người đức cao tư tinh gọi là Luyện Sư.

Trong Tam động tu đạo nghi thì Đạo sĩ phân thành: Động huyền bộ Đạo sĩ, cao huyền bộ Đạo sĩ, Thăng huyền bộ Đạo sĩ, tất cả có 9 cách xưng hô khác nhau, còn nữ đạo sĩ thì phân thành : Chính Nhất minh uy nữ quan, Động thần nữ quan, Cao huyền nữ quan, tất cả có 8 cách xưng hô khác nhau, đây cũng là cách sắp xếp đẳng cấp đối với các đạo sĩ. Thông thạo huyền văn kinh thư và tông giáo nghi phạm, khi đó có thể cử hành tông giáo nghi thức, ở tại pháp đường ngồi ngôi trung cao, đạo pháp cao thâm gọi là Cao công. Chủ trì cung quán, xử lí các sự vụ và công việc của các Đạo sĩ, chức vụ danh xưng tương ứng thường gọi là: Phương trượng, chủ trì, cao công, giám viện, chấp sự  cũng có thể được gọi là Tam công ngũ chủ thập bát đẩu.

Khi Đạo sĩ tầm chân vấn đạo vân du tại ngoại, xưng là du phương đạo sĩ. Trong Thái tiêu lang thư kinh có nói:“nhân hành đại đạo, hiệu viết đạo sĩ. Sĩ giả hà ? Lý dã, sự dã. Thân tâm thuận lý, duy đạo thị thung, thung đạo vy sự, cố viết đạo sĩ. ”. 

Điều đó nói lên rằng: Lý do vì sao Đạo sĩ lại có danh xưng Đạo sĩ là vậy, đây là nguyên nhân vì sao họ ăn đứng nằm ngồi thậm chí tụng niệm ... đều do tâm ra cả, tức là mọi việc trong sinh hoạt thường nhật họ lấy tư tưởng ngôn hành, duy đạo thị tu, duy đức thị vụ, duy hành đạo nghiệp, cũng chính là dù họ có tu đạo hành đạo và tin theo đạo đều bởi vì mục tiêu cuối cùng của họ là nhân sinh.

Đây là một quan điểm trọng yếu, nội dung và đặc điểm sinh hoạt của các Đạo sĩ đều là do yếu tố trên quyết định. Đạo sĩ lại có danh xưng là Đạo nhân. Trong Lão Tử tưởng nhĩ chú có nói: “Đạo nhân sở dĩ đắc tiên thọ giả, bất hành thi hành ” và trong Chính Nhất pháp văn thiên sư giáo giới khoa kinh cũng có nói “ Đạo nhân hiền giả phụng kính giáo giới ”, vì thế mà vào thời kì Nam Tống, Đạo sĩ Bạch Ngọc Thiềm đã tự xưng là Quỳnh Sơn đạo nhân. Trong tam động phụng đạo khoa giới có phân Đạo sĩ thành 6 loại cảnh giới: thiên chân đạo sĩ, thần tiên đạo sĩ, sơn cư đạo sĩ, xuất gia đạo sĩ, tại gia đạo sĩ, tế tửu đạo sĩ. 

Đạo sĩ học thức uyên bác, tu dưỡng cực cao tôn là tiên sinh hay chân nhân, các tôn hiệu này thường được người ngoài tôn kính mà kính xưng với các đạo sĩ, vào các thời Nam Triều, Đường, Tống, Nguyên đều do các đế vương ban cho đạo sĩ  lúc sinh tiền, hoặc là thụy hiệu sau khi mất