Cùng thocung.com tìm hiểu bài viết rất hay do Thầy Dương Minh Chính ( Tp.Huế) dịch và biên soạn về các định nghĩa về thế nào là Thần" Thế nào là Tiên?  Ma là gì?  Quỷ là gì?

Ảnh: Internet

Các định nghĩa về Thần, Ma, Quỷ

1. THẦN:

Khái niệm về "Thần" không thuộc riêng bất kỳ một tôn giáo nào. Không giống như Tiên cùng Phật, đây là khái niệm về chế độ, chức vị, mọi người nên rõ điều này. Tại bài này chúng ta cũng không nói về các vị Tiên Thiên Tự Nhiên chi Thần như Nữ Oa, Cộng Công... các vị Thượng Cổ Đại Thần, mà chỉ nói về khái niệm Thần ở hậu thế hiện nay. 

Nói về Tiên vị thì có 5 cấp bậc: Thiên Tiên, Địa Tiên, Nhân Tiên, Thần Tiên, Quỷ Tiên. Nói về Tiên tức chỉ có Thiên Tiên cùng Địa Tiên. Bài này nói riêng về Thần, tức Thần Tiên và Quỷ Tiên. 

"Thần" tức người sau khi chết bởi công đức mà nhận được sắc phong nên được lên Thiên Đình hoặc xuống Âm ty làm quan. 

Thần không nhất thiết là người có tín ngưỡng tôn giáo, không nhất thiết phải có tu luyện theo kinh điển,  càng không nhất thiết phải là Đạo sĩ hoặc Hòa Thượng. Chỉ cần là người có duyên phận, khi còn sống tại dương gian là kẻ ưu tú, hoặc làm nhiều việc thiện, hoặc là người được nhân dân tôn kính, những trường hợp như vậy sau khi chết có thể được Thiên Đình sắc phong mà thành Thần. Tùy theo công đức nhân duyên có thể lên Trời hoặc xuống Địa Phủ làm Quan. 

Tỉ như Bao Chửng, Văn Thiên Tường, Quan Vũ, họ không phải là kẻ có niềm tin theo Đạo giáo, Phật giáo; càng chưa từng tu luyện theo bất kỳ pháp môn gì. Chỉ vì khi còn sống ảnh hưởng quá lớn, là người ưu tú [tâm tốt], cũng không có tạo tội nghiệt gì. Sau khi chết liền được sắc phong thành Thần. 
Cho nên khái niệm về Thần không chỉ thuộc về Đạo giáo, Phật giáo.

2. MA:

Từ nghĩa hẹp mà nói thì Mà và Yêu là giống nhau, nhưng có 2 cái khác, thứ nhất trên phương diện pháp lực thì Ma so với Yêu là mạnh hơn, có một số loại đôi khi ngay cả Thần Tiên cũng không phải đối thủ của nó. Là một dạng yêu quái sống nhiều năm, bản chất của chúng là trái ngược với chính đạo, tà ám, đại diện mặt trái xã hội và tiêu cực. 
Thứ 2, Ma cũng có thế là do Tiên hoặc Thần đi vào Tà đạo mà sa đọa thành. Yêu nguồn gốc từ động vật, hoặc thực vật mà ra. Ma không những ban đêm mà ngay cả ban ngày cũng hoạt động được. 

3. "Quỷ". 

Rất nhiều người đem "Quỷ", "Yêu" và "Ma" coi là 1 loại, cho rằng bọn chúng giống nhau, đây là quan niệm sai lầm. Quỷ là vật chí âm, cũng gọi là Hồn, tức là người sau khi chết, không còn thân xác trên dương gian, chi còn 1 luồng hồn phách, đây tức là Quỷ. 

Quỷ đại đa số đều là người chết mà thành, chỉ có thể hoạt động ở âm phủ, nếu về cõi dương thì cũng chỉ hoạt động được khi trời trở tối tới đêm. Bởi là phương diện hồn phách, nên Quỷ cũng có 1 chút năng lực thần thông nho nhỏ, nhưng rất hạn chế. Cho nên nói lực lượng của Quỷ khá yếu.

Quỷ có 3 kiểu, 1 là đầu thai chuyển thế làm người hoặc động vật, thực vật. Thứ 2 là vào địa ngục chịu tội, 2 loại này là thường gặp nhất. Còn loại thứ 3 là  thi giải thành Thần, những người như vậy đều là tại còn sống làm nhiều việc thiện, hoặc có tu tập theo tôn giáo, hoặc được cao nhân chỉ điểm dạy bảo, hoặc được Thiên Đình sắc phong. Hoặc những người tu luyện công đức-công phu không đủ để đắc Tiên vị ngay khi còn sống, nên chỉ có thể sau chết thi giải thành Thần. 

Quỷ thường hoạt động tại ban đêm, ban ngày là không được.
 

Lời người dịch: Bất kể là người bình thường hay người Tu đạo, thì cũng nên ngoài lập công, trong tự bồi đức hạnh. Sau thành Thần thành Tiên Phật, tự nhiên sẽ có địa vị trong Trời Đất. 

Phân Chia Phẩm Cấp Tiên Vị

- Quan điểm của Đạo giáo là Tu luyện thì có trước có sau, thành Tiên cũng có phân chia cao thấp. Ban đầu, trong "Thái Bình Kinh" tác phẩm kinh điển của Đạo Giáo đem Thần Tiên phân ra làm 6 cấp: 

+ Trước là Thần Nhân, sau là Chân Nhân, rồi Tiên Nhân, Đạo Nhân, Thánh Nhân, Hiền Nhân. Cũng nói: Thần Nhân chủ Trời, Chân Nhân chủ Địa, Tiên Nhân làm mưa gió, Đạo Nhân giáo hóa việc cát hung, Thánh Nhân chủ trị bách tính - nhân dân, Hiền Nhân phụ trợ Thánh Nhân quản lý vạn dân, bổ điều thừa, bù điều thiếu. 

- Cát Hồng đời Tấn trong "Bão Phác Tử Nội Thiên - phẩm Luận Tiên"  dẫn "Tiên Kinh" lại đem Thần Tiên chia làm 3 cấp: Thiên Tiên, Địa Tiên, và Thi Giải Tiên. Nói: Thượng sĩ cử hình thăng hư (thành Tiên ngay trong thân người), gọi là Thiên Tiên ; Trung sĩ thường ở Núi Thiêng tu luyện, gọi là Địa Tiên ; Hạ sĩ sau khi chết Hồn thành Tiên, gọi là Thi Giải Tiên (Quỷ Tiên). 

- Đời Lương có Đào Hoằng Cảnh trong "Chân Linh Vị Nghiệp Đồ" đem Thần Tiên chia làm 7 cấp : Ngọc Thanh, Thượng Thanh, Thái Cực, Thái Thanh, Cửu Cung, Động Thiên, Thái Âm. 

- Đến đời Bắc Chu "Vô Thượng Mật Yếu", từ cấp độ đắc đạo thành Tiên lại phân làm: đắc Quỷ Quan Đạo Nhân (làm quan dưới cõi Âm) , đắc Địa Tiên Đạo nhân (Địa Tiên quả vị), Địa Chân Đạo nhân, Cửu Cung Đạo nhân, Thái Thanh Đạo nhân, Thái Cực Đạo nhân, Thượng Thanh Đạo Nhân, Ngọc Thanh Đạo nhân. Trong đó, Quỷ Quan Đạo nhân tức người sau khi chết được an bài vào hàng Quỷ Quan, cho thấy việc sau khi chết cũng có hy vọng thành Tiên (làm Quan dưới cõi âm, có lệnh sắc của Thiên Đình nên cũng coi là Quỷ Tiên). Từ đó mới thấy, từ thời Nam Bắc triều đã có khái niệm về Quỷ Tiên. 

- Đến thời Đường "Thiên Ẩn Tử" lại đem Thần Tiên chia thành 5 loại: Tại nhân gian gọi là Nhân Tiên, Tại địa gọi Địa Tiên, tại Trời gọi Thiên Tiên, tại nước gọi Thủy Tiên, người có Thần Thông biến hóa thì gọi Thần Tiên. 

- Trương Quân Phòng đời Tống trong "Vân Cấp Thất Thiên - Đạo Giáo Tam Động Nguyên" tại phẩm "Tam Thanh" có ghi Thần Tiên chia 9 bậc : Thái Thanh cảnh có Cửu Tiên, Thượng Thanh cảnh có Cửu Chân, Ngọc Thanh cảnh có chín thánh, tam cảnh tổng cộng là 27 vị. Cửu Tiên là: Thượng tiên, Cao tiên, Thái tiên, Huyền Tiên, Thiên Tiên, Chân Tiên, Thần tiên, Linh tiên, Chí tiên. 

- Tóm lại, rất nhiều phương pháp để phân loại cấp bậc Thần Tiên. Sau này, trong "Tiên Thuật Bí Khố" đã phân loại và tổng kết, rằng Pháp có tam thừa, Tiên chia 5 cấp, 5 cấp Tiên vị là: Thiên Tiên, Thần Tiên, Địa Tiên, Nhân Tiên, Quỷ Tiên. Trên cơ bản, 5 cấp này là cơ sở phân chia Tiên vị.

Lời người dịch: Phân loại theo Cát Hồng Tiên ông và các bản "Vô Thượng Mật Yếu" cùng "Tiên Thuật Bí Khố" là đáng tin và hợp lý hơn cả.