Tìm Hiểu Ngưu Lang Chức Nữ

Khiên Ngưu 牵牛tức Ngưu Lang 牛郎 và Chức Nữ 织女 cũng là thần về hôn nhân, hình thái nguyên sinh là sự sùng bái tinh tú của người xưa. Thời Tiên Tần, truyền thuyết Khiên Ngưu và Chức Nữ được nhân cách hoá đã lưu truyền rộng rãi, có lẽ đến thời Đông Hán đã hình thành câu chuyện hoàn chỉnh về tình yêu.

Ảnh: internet

---------------------

THUYẾT NGƯU LANG CHỨC NỮ

Tương truyền, Chức Nữ là cháu ngoại của Tây Vương Mẫu, nàng thông minh, xinh đẹp, đa tài đa nghệ, chuyên dệt những đám mây màu tươi đẹp trên trời. Ngưu Lang là chàng mục đồng dưới trần gian bị anh và chị dâu ngược đãi. Chức Nữ thấy Ngưu Lang cần cù trung hậu liền xuống trần thành hôn với Ngưu Lang. Từ đó cả hai tương thân tương ái, nam cày nữ dệt, họ sinh được 2 đứa con, một trai một gái. Vương Mẫu Nương Nương biết được, nổi trận lôi đình, sai bắt Chức Nữ đem về thiên đình. Ngưu Lang đem 2 con bỏ vào 2 giỏ gánh hai đầu, vội vàng đuổi theo. Vương Mẫu Nương Nương nhìn thấy cả giận, lập tức rút cây trâm trên tóc vạch một đường lên không trung, giữa Ngưu Lang và Chức Nữ xuất hiện một giòng sông lớn cuộn cuộn chảy. Từ đó về sau, hai vợ chồng chỉ có thể cách sông ngóng trông than khóc. Về sau Ngọc Đế động lòng trắc ẩn, cho hai vợ chồng mỗi năm vào đêm mồng 7 tháng 7 gặp nhau.

Ngày hôm đó, chim hỉ thước kết thành bầy từ khắp nơi bay đến, lấy thân mình nối liền thành chiếc cầu để Ngưu Lang và Chức Nữ gặp nhau. Đến nay vào đêm mùa Hạ, ngẩng đầu lên vẫn có thể nhìn thấy một giòng sông dài mênh mông trên bầu trời, mọi người gọi sông đó là Thiên hà 天河 hoặc Ngân hà 银河, hai bên Ngân hà còn có thể nhìn thấy sao Chức Nữ và sao Ngưu Lang rực sáng. Nhìn kĩ hơn, thấy hai bên sao Ngưu Lang có 2 ngôi sao nhỏ lấp lánh, đó chính là 2 đứa con mà Ngưu Lang gánh trong giỏ.

Trong dân gian vốn có tập tục “khất xảo” 乞巧 vào đêm Thất tịch, phụ nữ đặt hương án trong sân nhà mình, bày hoa quả, thắp hương đốt nến, lễ bái hai sao, hi vọng xin được trí tuệ và khéo tay từ Chức Nữ và Ngưu Lang. Ngày hôm đó cũng trở thành “Khất xảo tiết” 乞巧节(lễ Khất xảo) của dân gian. “Khất xảo tiết” còn gọi là “Nữ nhi tiết” 女儿节, “Thiếu nữ tiết” 少女节 hoặc “Tình nhân tiết” 情人节. Còn Ngưu Lang, Chức Nữ cũng được xem là thiên thần tượng trưng cho tình yêu trung trinh, hôn nhân mĩ mãn. Trước đây, nhiều địa phương lập miếu thờ Chức Nữ, miếu Chức Nữ ở Thái Thương 太仓 Tô Châu 苏州 là nổi tiếng nhất, thanh niên nam nữ đến miếu Chức Nữ lễ bái, cầu xin có được tình yêu nồng ấm và hôn nhân mĩ mãn.
          Rất hiển nhiên, truyền thuyết này cùng với từ đó mà hình thành tập tục dân gian đã thoát khỏi sự sùng bái tinh tú nguyên thuỷ. Mọi người dựa vào mô thức gia đình kinh tế tiểu nông nam cày nữ dệt, sáng tạo ra hình tượng phu thê Ngưu lang Chức Nữ. Nhưng họ một người là tiên nữ, một người là phàm nhân, trên thực tế đại biểu cho hai giai tầng có địa vị khác nhau. Còn Vương Mẫu, người ngăn trở tình yêu của họ chính là đại biểu cho thế lực gia trưởng phong kiến kiên trì theo truyền thống “môn đương hộ đối” 门当户对 thao túng việc hôn nhân của con cái. Sự đồng tình đối với Ngưu Lang Chức Nữ, không chỉ là ca tụng ái tình chân chính; thiết kế kết cục họ gặp nhau trên cầu ô thước, kì thực chính là hướng đến cái tốt đẹp đối với việc tự chủ hôn nhân. Đa số học giả cho rằng chủ đề tư tưởng của truyền thuyết này là nam nữ thanh niên giành lấy tình yêu và quyền lợi hôn nhân, đồng thời đấu tranh với thế lực bảo thủ to lớn, vì thế mà trong sự sùng bái các vị thần hôn nhân ngày xưa, phải nói sự sùng bái Ngưu Lang Chức nữ mang ý nghĩa tích cực nhất.

TRUYỀN THUYẾT NGƯU LANG, CHỨC NỮ VỚI TIẾT THẤT TỊCH

          Đêm mồng 7 tháng 7 âm lịch gọi là “Thất tịch” 七夕, còn gọi là “Khất xảo tiết” 乞巧节, “Nữ nhi tiết” 女儿节. Đây là một lễ tiết đầy màu sắc lãng mạn trong những lễ tiết truyền thống của Trung Quốc, cũng là ngày mà các cô gái thời cổ coi trọng nhất. Ngoài tộc Hán ra, các dân tộc thiểu số khác như Mãn 满, Triều Tiên 朝鲜, Tráng 壮, Đồng 侗, Miêu 苗, Xa 畲 cũng có lễ tiết này.
          Đêm mồng 7 tháng 7 âm lịch là đêm mà trong truyền thuyết Ngưu Lang 牛郎 và Chức Nữ 织女 gặp nhau. Tiết Thất tịch bắt nguồn từ câu chuyện tình yêu cảm động về Ngưu Lang và Chức Nữ.
          Trong đêm mùa hạ trời trong, chúng ta có thể nhìn thấy dải ngân hà lấp lánh nắm vắt ngang trên bầu trời theo hướng nam bắc. Hai bên bờ đông tây của dải ngân hà, có một cặp sao sáng cách bờ nhìn hướng vào nhau. Cả ngàn năm nay mọi người truyền nhau đây chính là sao Khiên Ngưu 牵牛và sao Chức nữ 织女.
          Tương truyền, công chúa thứ 7 của Ngọc Hoàng Đại Đế là Chức Nữ rất muốn sống ở nhân gian. Một ngày nọ công chúa lén xuống trần và đã kết hôn với Ngưu Lang, chàng trai mà công chúa yêu mến. Hai người chung sống với nhau, trai cày gái dệt, tình ý dạt dào. Hai năm sau sinh được hai đứa con, họ sống một một sống tràn đầy hạnh phúc. Nhưng không ngờ, Ngọc Hoàng Đại Đế sau khi biết được con gái của mình kết hôn với người phàm vô cùng tức giận, hạ chỉ tróc nã Chức Nữ. Ngày mồng 7 tháng 7 âm lịch, Vương Mẫu đem thiên binh thiên tướng đi bắt Chức Nữ đưa về trời. Ngưu Lang vô cùng đau khổ gánh hai đứa con đuổi theo. Khi sắp đuổi kịp Chức Nữ, Vương Mẫu liền lấy cây trâm ngọc trên đầu hướng về sau vạch một đường, lập tức trước mặt Ngưu Lang xuất hiện một dòng sông cuồn cuộn chảy, ngăn đường đi của Ngưu Lang. Chức Nữ và Ngưu Lang ở hai bờ thiên hà khóc nhìn nhau, không nỡ xa rời. Tình yêu kiên trinh này đã khiến chim hỉ thước cảm động, trong phút chốc vô số chim hỉ thước bay đến thiên hà nối thành chiếc cầu, cuối cùng Ngưu Lang và Chức Nữ được gặp nhau trên “thước kiều” 鹊桥. Từ đó về sau, vào đêm mồng 7 tháng 7 hàng năm Ngưu Lang Chức Nữ gặp một lần trên thước kiều, cùng nhau bày tỏ nỗi lòng.
          Câu chuyện tình yêu cảm động này bắt đầu từ đời Hán, đời đời tương truyền trong dân gian, đi sâu vào lòng người. Hàng năm khi đến tiết Thất tịch, sao Khiên Ngưu và sao Chức Nữ đều toả sáng, lấp lánh suốt đêm, được hàng ngàn hàng vạn những người sùng thượng tình yêu kiên trinh cho rằng đó là những người yêu nhau được gặp lại sau một thời gian dài xa cách. Nhân đó, vào đêm mồng 7 tháng 7 âm lịch, các cô gái ra khỏi khuê phòng, đến dưới trăng, nhìn vào bầu trời đêm tìm sao Khiên Ngưu và sao Chức Nữ ở hai bên bờ ngân hà. Các cô gái đứng thật lâu, cầu khấn trời cao ban cho mình có được một tình yêu kiên trinh giống như tình yêu vô hạn của Ngưu Lang Chức Nữ.
          Trăm ngàn năm nay, tiết Thất tịch cũng trở thành ngày lế tiết để các cô gái gởi gắm mộng tưởng ái tình, khát vọng được cùng với tình nhân gặp nhau, vì thế tiết Thất tịch cũng còn gọi là “Nữ nhi tiết”, “Cô nương tiết”, là lễ tiết mang đầy màu sắc lãng mạn trong lễ tiết truyền thống của Trung Quốc, nhân đó mà cũng còn được gọi là “Trung Quốc đích tình nhân tiết” 中国的情人节 (ngày lễ tình nhân của Trung Quốc)

Việt dịch

Thầy Huỳnh Chương Hưng

https://www.facebook.com/huynhchuonghung

Quy Nhơn 12/3/2014

Nguyên tác Trung văn
NGƯU LANG CHỨC NỮ THƯỚC KIỀU HỘI
牛郎织女鹊桥会
Trong quyển
HÔN GIÁ
婚嫁
Biên soạn: Hồng Vũ 鸿宇
Tôn giáo văn hoá xuất bản xã, 2004.